Το revenge porn δεν είναι σκάνδαλο, είναι έμφυλη βία

Κάθε φορά που μια γυναίκα πέφτει θύμα revenge porn, η κοινωνία μοιάζει να κάνει πρώτα την ίδια ερώτηση: «Γιατί έστειλε τη φωτογραφία;». Σπάνια η πρώτη αντίδραση είναι να στραφεί προς τον θύτη. Σπάνια ακούμε το αυτονόητο: γιατί κάποιος θεώρησε ότι έχει δικαίωμα να χρησιμοποιήσει το σώμα, την εμπιστοσύνη και την ιδιωτικότητα ενός ανθρώπου σαν όπλο;

Αυτό είναι και το πιο επικίνδυνο στοιχείο της κουλτούρας γύρω από το revenge porn. Δεν πρόκειται μόνο για παραβίαση προσωπικών δεδομένων ή για μια “στιγμή εκδίκησης” μετά από έναν χωρισμό. Πρόκειται για επίδειξη εξουσίας. Για την ανάγκη κάποιων να ταπεινώσουν, να ελέγξουν και να καταστρέψουν μια γυναίκα επειδή τόλμησε να υπάρξει με σεξουαλικότητα, εμπιστοσύνη ή επιθυμία.

Και όμως, ακόμα και σήμερα, πολλές γυναίκες αντιμετωπίζονται σαν να φέρουν μέρος της ευθύνης. Αν έβγαλε τη φωτογραφία, “φταίει”. Αν εμπιστεύτηκε έναν σύντροφο, “ήταν αφελής”. Αν είχε σεξουαλική ζωή, λες και αυτό από μόνο του αποτελεί έγκλημα που πρέπει να τιμωρηθεί δημόσια.

Η κοινωνία εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη γυναικεία σεξουαλικότητα με έναν βαθύ υποκριτικό τρόπο. Από τη μία, η εικόνα της γυναίκας χρησιμοποιείται παντού, στη διαφήμιση, στη μουσική, στα social media, στη βιομηχανία της ομορφιάς. Από την άλλη, όταν μια γυναίκα εκφράσει η ίδια τη σεξουαλικότητά της με δικούς της όρους, συχνά μετατρέπεται αμέσως σε στόχο χλευασμού, διαπόμπευσης ή ηθικής καταδίκης.

Το revenge porn πατάει ακριβώς πάνω σε αυτή τη νοοτροπία. Στην ιδέα ότι μια γυναίκα μπορεί να “καταστραφεί” κοινωνικά αν εκτεθεί το σώμα της. Και αυτό αποκαλύπτει κάτι βαθιά σκοτεινό: ότι ακόμα ζούμε σε μια κοινωνία όπου η αξιοπρέπεια μιας γυναίκας συνδέεται επικίνδυνα με το πόσο “σεμνή” θεωρείται.

Η αλήθεια όμως είναι απλή. Μια προσωπική φωτογραφία δεν δίνει σε κανέναν δικαίωμα διαπόμπευσης. Η εμπιστοσύνη δεν είναι πρόσκληση για κακοποίηση. Και καμία γυναίκα δεν πρέπει να ζει με τον φόβο ότι μια στιγμή οικειότητας μπορεί να χρησιμοποιηθεί αργότερα σαν εργαλείο εκβιασμού ή δημόσιου εξευτελισμού.

Το πιο ανησυχητικό είναι πως το πρόβλημα δεν σταματά στους ίδιους τους θύτες. Συντηρείται και από όλους εκείνους που καταναλώνουν αυτό το υλικό, που το διαδίδουν, που γελούν, που σχολιάζουν ή που συνεχίζουν να ψάχνουν “το βίντεο” λες και πίσω από αυτό δεν υπάρχει ένας πραγματικός άνθρωπος που διαλύεται ψυχολογικά.

Για πολλές γυναίκες, το revenge porn δεν τελειώνει όταν διαγραφεί ένα αρχείο. Αφήνει πίσω φόβο, ντροπή, παράνοια, κοινωνική απομόνωση και βαθύ τραύμα. Υπάρχουν γυναίκες που αναγκάστηκαν να αλλάξουν δουλειά, πόλη ή ολόκληρη τη ζωή τους επειδή κάποιος αποφάσισε να μετατρέψει την ιδιωτική τους στιγμή σε δημόσιο θέαμα.

Γι’ αυτό η συζήτηση γύρω από το revenge porn δεν μπορεί να περιορίζεται σε συμβουλές προς τις γυναίκες για το πώς να “προσέχουν”. Η ευθύνη πρέπει επιτέλους να πέσει εκεί που ανήκει: στους θύτες και στην κουλτούρα που τους επιτρέπει να πιστεύουν πως έχουν δικαίωμα πάνω στο σώμα και την αξιοπρέπεια των άλλων.

Μια πραγματικά φεμινιστική κοινωνία δεν θα ρωτούσε ποτέ μια γυναίκα γιατί εμπιστεύτηκε. Θα ρωτούσε γιατί τόσοι άνθρωποι εξακολουθούν να θεωρούν φυσιολογικό να καταστρέφουν γυναίκες όταν νιώθουν πληγωμένοι, απορριμμένοι ή θυμωμένοι.

Και μέχρι να σταματήσει αυτή η νοοτροπία, καμία γυναίκα δεν θα είναι πραγματικά ασφαλής ούτε στον ψηφιακό ούτε στον πραγματικό κόσμο.